Bạn chắc từng thấy người ta trao đổi với nhau bằng bốn chữ cái: INFJ, ESTP, ENFP. Nghe như mật mã của một hội kín.
Thật ra nó đơn giản hơn nhiều — và hữu ích hơn nhiều — so với cách người ta hay dùng nó trên mạng.
MBTI đo cái gì
MBTI (Myers–Briggs Type Indicator) không đo bạn giỏi hay dở. Nó không đo trí thông minh, không đo đạo đức, không dự đoán thành công.
Nó đo sở thích tự nhiên của bạn trong bốn lĩnh vực. Giống như thuận tay trái hay tay phải: cả hai tay đều dùng được, nhưng có một bên bạn dùng thoải mái hơn, ít tốn sức hơn.
Bốn lĩnh vực ấy tạo thành bốn cặp. Mỗi cặp chọn một bên, ghép lại thành bốn chữ cái — ra một trong mười sáu kiểu.
Cặp 1: Bạn nạp năng lượng từ đâu?
E — Hướng ngoại (Extraversion) và I — Hướng nội (Introversion).
Đây là cặp bị hiểu sai nhiều nhất. Hướng ngoại không có nghĩa là nói nhiều, và hướng nội không có nghĩa là nhút nhát.
Câu hỏi thật là: sau một buổi tiệc đông người, bạn thấy được nạp đầy hay bị rút cạn?
Người E nạp năng lượng từ tương tác. Ở một mình lâu quá, họ thấy buồn chán, bứt rứt. Họ nghĩ bằng cách nói ra — nói đến đâu, ý rõ đến đó.
Người I nạp năng lượng từ khoảng riêng. Sau một ngày họp hành, họ cần ngồi im một lúc mới thấy mình trở lại. Họ nghĩ trước khi nói — nên đôi khi bị cho là chậm, trong khi thực ra họ đang xử lý xong mới phát biểu.
Rất nhiều người hướng nội giỏi giao tiếp, đứng nói trước đám đông tốt. Họ chỉ cần thời gian phục hồi sau đó.
Cặp 2: Bạn thu nhận thông tin thế nào?
S — Giác quan (Sensing) và N — Trực giác (iNtuition).
Người S tin vào những gì cụ thể: nhìn thấy, sờ được, đo được, có số liệu. Họ chú ý chi tiết, nhớ sự việc chính xác, làm việc theo kinh nghiệm đã kiểm chứng. Hỏi họ "chuyện hôm qua thế nào", họ kể tuần tự.
Người N tin vào mô hình và khả năng. Họ nhìn một tình huống là thấy ngay nó có thể dẫn tới đâu. Họ nói bằng ẩn dụ, nhảy cóc giữa các ý, chán chi tiết. Hỏi họ "chuyện hôm qua thế nào", họ đưa ra một kết luận về bản chất vấn đề trước đã.
Đây là cặp gây hiểu lầm nhiều nhất giữa hai người làm việc chung. Người S thấy người N "viển vông, không thực tế". Người N thấy người S "tủn mủn, thiếu tầm nhìn". Cả hai đều đang mô tả đúng — chỉ là mô tả một cách thu nhận thông tin khác mình.
Cặp 3: Bạn ra quyết định dựa vào gì?
T — Lý trí (Thinking) và F — Cảm xúc (Feeling).
Người T quyết định bằng logic và tính nhất quán: cái gì đúng, cái gì hợp lý, nguyên tắc là gì. Họ phê bình thẳng vì cho rằng sự thật là món quà.
Người F quyết định bằng giá trị và tác động lên con người: quyết định này ảnh hưởng đến ai, có công bằng với họ không, hài hòa có bị phá vỡ không.
Cần nói rõ: T không phải là vô cảm, F không phải là thiếu logic. Người T vẫn có cảm xúc sâu sắc; họ chỉ không đặt cảm xúc lên bàn cân khi ra quyết định. Người F vẫn tư duy chặt chẽ; họ chỉ thêm một biến số nữa vào phép tính — con người.
Đây cũng là cặp có khác biệt giới tính rõ nhất trong thống kê, và vì thế hay bị gán nhãn sai. Một người đàn ông kiểu F thường bị nói là "yếu đuối". Một phụ nữ kiểu T thường bị nói là "lạnh lùng". Cả hai nhãn đều oan.
Cặp 4: Bạn tổ chức cuộc sống ra sao?
J — Nguyên tắc (Judging) và P — Linh hoạt (Perceiving).
Người J thích mọi thứ được chốt. Có kế hoạch, có deadline, có danh sách. Việc chưa quyết làm họ khó chịu. Họ đi du lịch với lịch trình đặt sẵn.
Người P thích để ngỏ. Họ muốn thu thập thêm thông tin trước khi chốt, và thấy kế hoạch cứng là ngột ngạt. Họ làm việc tốt nhất khi gần đến hạn. Họ đi du lịch và quyết ngày mai đi đâu vào tối nay.
Trong một gia đình hay một nhóm làm việc, đây là cặp gây ma sát hằng ngày nhiều nhất — vì nó không nằm ở tư tưởng mà nằm ở nhịp sống.
Vì sao biết kiểu của mình lại hữu ích
Ba lý do thực tế, không huyền bí gì cả.
Một: bạn thôi tự trách mình vì những thứ không phải lỗi. Người hướng nội cả đời nghe "sao ít nói thế, hòa đồng lên chút". Khi hiểu ra rằng nhu cầu ở một mình là cách hệ thống của mình nạp pin, họ ngừng thấy bản thân có vấn đề.
Hai: bạn hiểu vì sao người kia không giống mình. Rất nhiều xung đột trong hôn nhân và công sở không phải xung đột về mục tiêu — hai người muốn cùng một thứ — mà là xung đột về cách đi tới. Một người J muốn chốt, một người P muốn để ngỏ. Không ai sai.
Ba: bạn chọn môi trường đúng hơn. Một người kiểu I-N-F đặt vào công việc bán hàng qua điện thoại theo chỉ tiêu ngày sẽ kiệt sức, và sẽ tưởng mình lười. Không phải lười — sai chỗ.
Chỗ MBTI dừng lại
Tôi phải nói phần này, vì nó quan trọng.
MBTI mô tả bạn. Nó không giải thích vì sao bạn thành ra như vậy, và cũng không chỉ cho bạn con đường phía trước.
Nó nói bạn là người hướng nội, thiên trực giác, quyết bằng cảm xúc. Rất chính xác. Nhưng nó không nói cho bạn biết nên làm nghề gì trong mười năm tới, vì sao cùng một kiểu tính cách mà người này an yên còn người kia mắc kẹt, hay đâu là bài học lặp lại của riêng đời bạn.
Đó là lý do tôi luôn đọc MBTI cùng với những lớp khác — cách một người hành xử trong môi trường công việc, và cấu trúc sâu hơn trong bản đồ số của họ.
Làm bài test và nhận bản phân tích
Bạn có thể tìm thấy vô số bài test MBTI miễn phí trên mạng. Chúng cho bạn bốn chữ cái, kèm một đoạn mô tả chung chung mà ai đọc cũng thấy đúng một phần.
Phần giá trị thật nằm ở chỗ khác: kết quả ấy nói gì về riêng cuộc đời bạn.
Gói Test Tính Cách MBTI + DISC trên trang này gồm cả hai bài test — MBTI cho biết bạn là ai bên trong, DISC cho biết bạn hành xử thế nào ra bên ngoài — cộng một bài phân tích kết hợp do Mr CoBy đọc kết quả rồi viết tay riêng cho bạn: bạn mạnh ở đâu, dễ vấp ở đâu, hợp môi trường nào, và nên giao tiếp thế nào với những kiểu người khác mình. Trọn bộ 300.000đ.
Bốn chữ cái là điểm khởi đầu tốt. Nhưng bạn không sống trong bốn chữ cái — bạn sống trong những lựa chọn cụ thể mỗi ngày. Phần phân tích chính là cây cầu giữa hai thứ đó.
Đọc thêm 8 Dấu Hiệu Linh Hồn Đang Được Nâng Cấp nếu bạn đang ở giai đoạn thấy mình không còn vừa với chính mình nữa.
